Zašto treba pročitati Drugi svetski rat Entonija Bivora?

Drugi svetski rat i danas važi za događaj bez presedana u dosadašnjoj istoriji, kako po broju žrtava, tako i po prostranstvu na kom se vodio, broju zaraćenih strana, kao i po velikim promenama koje su se desile nakon njegovog završetka. Samim tim, istraživanje i pisanje o raznim aspektima ovog rata pozamašno je. Među skoro nepreglednom bibliografijom ističe se delo Drugi svetski rat engleskog istoričara Entonija Bivora koje čitavu temu zaokružuje na jedinstven način kako bi je približio čitaocima najrazličitijih profila.

Definitivna istorija. Ovo je Drugi svetski rat kako bi ga Tolstoj opisao.

Gorepomenuti citat predstavlja komentar koji je uputio Vošington post. On se može pronaći na naslovnoj strani prvog toma i na ekonomičan način opisuje karakter ovog dela. Na prvi pogled, knjiga može delovati zastrašujuće usled svog obima (sastoji se od oko 1200 strana), ali je uprkos tome veoma laka za čitanje. Zahvaljujući piščevom stilu, tokom čitanja se stiče utisak neposrednosti između čitaoca i tematike jer pisac ne izlaže činjenice automatski nego o njima govori kao da je reč o nečemu što je sam doživeo.

Ova okolnost posebno se odnosi na delove knjige koji govore o Holokaustu. Najstrašniji događaji ovog rata, industrijski pokolji, predstavljeni su na veoma sentimentalan način s obzirom na to da se pisac trudi da pre svega prikaže proces dovoženja žrtava u logore. Tragika se može spoznati kad pisac navodi da su se lakoverni pojedinci divili arhitekturi koncentracionih logora, kao i u mnogim sličnim delovima koji se naizgled neprimetno provlače kroz tekst. I upravo zbog ovakvog pristupa temi koja je današnjim generacijama već samo deo istorijskih udžbenika, ona postaje bliska, neposredna i mnogo dramatičnija nego što bi se to postiglo samo pukim iznošenjem činjenica.

Kapija na ulazu u Aušvic na kojoj piše "Arbeit Macht Frei". što znači "Rad oslobađa".
Kapija na ulazu u Aušvic na kojoj piše “Arbeit Macht Frei”, što znači “Rad oslobađa”.

Činjenica da se knjiga direktno obraća ljudima različitih interesovanja i profila jedna je od njenih najvažnijih vrlina. Delo Drugi svetski rat Entonija Bivora mogu čitati potpuno neupućeni u ovu materiju i razumeti prezentovano bez poteškoća. Sa druge strane, zaljubljenici u vojnu istoriju imaće dosta novog da nauče s obzirom na to da knjiga obiluje činjenicama i zanimljivostima koje se teško ili uopšte ne mogu pronaći u ranijim delima slične tematike. Dosta pažnje posvećeno je frontovima koje možemo svrstati u one od drugorazrednog značaja u globalnom kontekstu. Borbe oko malenih pacifičkih atola, operacije u Burmi ( sadašnji Mjanmar), balkansko ratište zaslužili su srazmerno proporcijalno mesto u ovom delu.

Uloga ”malog čoveka”

Važan element ove knjige predstavlja pisčevo nastojanje da rat prikaže simultano iz ugla ličnosti koji su ga krojili, kao i iz ugla manje istaknutih pojedinaca. Zahvaljući tome, možemo saznati krajnje zanimljive činjenice koje na odličan način demonstriraju uticaj rata na milione života širom sveta.

Na primer, možemo saznati kako su se sledovanja životnih namirnica u Lenjingradu postepeno smanjivala, probleme nastale usled izloženosti veoma visokim ili veoma niskim temperaturama, strah, uticaj ratne propagande ali i motivišuće podvige pojedinaca.

Bivor je posvetio pažnju i ulozi ženskog pola u ovom globalnom sukobu, ističući njihov značaj u ma kojoj državi da su živele ili u ma kojoj armiji da su služile. Govori nam o herojskim podvizima sovjetskih devojaka koje su bile poznate pod imenom Noćne veštice. Naime, radi se o devojkama koje su upravljale dotrajalim avionima i vršile noćne prepade na nemačke položaje tako što su, radi lakšeg prikrivanja položaja, gasile motore i tako se kamuflirale.

Noćne veštice, sovjetske pilotkinje koje su vršile noćne prepade na nemačke položaje.
Noćne veštice, sovjetske pilotkinje koje su vršile noćne prepade na nemačke položaje.

Uz takvo šarenilo pristupa i mikro-tematika, knjiga Drugi svetski rat Entonija Bivora zaista uspeva da dopre do čitaoca bez obzira na njegove lične stavove o ovoj temi. U njoj se nalazi riznica novih saznanja o Drugom svetskom ratu i to je možda najupečatljiviji doprinos koji je Bivor dao savremenom tumačenju ove vanvremenske teme.

Dimitrije Dragićević je master student istorije na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Posebno ga zanima srednji vek i savremena istorija, koje se trudi da približi čitaocima.

Anglozine

Anglozine

Magazin za promociju kulture čitanja i kreativnog pisanja.
Anglozine